Joan Baez’in şiir kitabı “Annemi Gördüğünüzde Onu Dansa Kaldırın” Pelin Batu çevirisiyle İnkılâp Kitabevi’nden çıktı. 86 şiirin yer aldığı kitap için Pelin Batu “Burada çok daha kişisel, düşsel, çocuksu, bir taraftan kırılgan bir taraftan güçlü bir kadını tanıyacaksınız. Hatta daha da ileri gideyim, bir kadın değil, bir çocuğu, genç bir adamı, başka başka kadınları da duyacaksınız” diyor.

Müziğiyle olduğu kadar barış ve insan hakları mücadelesiyle bir kuşağın hafızasına kazınan Joan Baez, bu kez sevenlerinin karşısına şiirleriyle çıkıyor. Kitaptaki şiirler, kimi zaman üç yaşındaki bir çocuğun diliyle saf ve oyunbaz; kimi zaman yaşanmışlıkların ağırlığını taşıyan olgun bir sesle yankılanıyor. Çocukluk anıları, korkuları, travmaları ve iyileşme süreçleri şiirinin temel eksenini oluşturuyor. Terapinin, hatırlamanın ve kabullenmenin iyileştirici gücü sık sık vurgulanıyor. 

Kitabın Türkçe çevirisi ve önsözü Pelin Batu imzasını taşıyor. Batu’nun kişisel ve edebi yaklaşımıyla kaleme aldığı önsöz, Baez’in şiir evrenine kapı aralıyor. “Annemi Gördüğünüzde Onu Dansa Kaldırın”, Joan Baez’in müziğinde sezilen insani derinliği bu kez kelimelerle kurduğu; acıyla şefkati, kırılganlıkla direnci aynı anda taşıyan bir eser olarak raflarındaki yerini alıyor.

Arka kapak

“Baez’in sesini her duyduğumda, onun taşıdığı ağırlığı, içindeki yaraları, yüreğindeki hem kırılgan hem dirençli kökleri algıladığımı düşünürdüm. Şimdi aynı şeyi şiirlerinden alıyorum, ozmoz yaparak, kendimi bulup kendimi bırakarak. Kötülüklerle kararmış dünyam, onun gibi mücadele eden insanların varlığını bildikçe ısınıyor. Joan Baez’i tutarlı, dürüst, ezelden beri ezilenden yana, savaş makinalarına karşı tek başına meydan okuyan bir kadın olarak tanımak bana ilham verdi, veriyor. Kaybolduğumu sandığım anlarda sözlerinin içinde saklı insanlığın izi bana yol gösteriyor.”

Pelin Batu

Annemi Gördüğünüzde Onu Dansa Kaldırın / Joan Baez

Çevirmen: Pelin Batu

İnkılâp Kitabevi

Sayfa Sayısı: 184

Liste Fiyatı: 300,00 TL

Medeniyetlerin kesişim noktası, farklı inançların yüzyıllardır bir arada yaşadığı kadim şehir Antakya; kültürü, tarihi, mutfağı ve insanıyla bu kez bir kitap aracılığıyla yeniden hayat buluyor. Antakya’da doğup büyüyen ve kırk yılı aşkın süredir bu toprakların ruhunu yaşayan İpek Aslan, “Bir Kadın Bir Şehir Antakya” adlı kitabıyla şehrine duyduğu derin bağlılığı ve vefa duygusunu satırlara taşıyor.

Antakya’nın yalnızca yemekleriyle değil; insan hikâyeleri, inançları, gelenekleri ve ortak hafızasıyla bir bütün olduğunu vurgulayan kitap; tariflerin ötesine geçerek bir yaşam tanıklığı sunuyor. Her sayfasında bir anı, her tarifte bir hatıra, her satırda bu topraklara duyulan derin bir saygı yer alıyor.

İpek Aslan, bu eseri kaleme almadaki amacını; Antakya’nın kültürel mirasını korumak, görünür kılmak ve gelecek kuşaklara aktarabilmek olarak ifade ediyor. Kitap, yerel halka seslenirken aynı zamanda Antakya’yı yakından tanımak isteyen herkes için bir rehber niteliği taşıyor. Eserde ayrıca Antakya’nın sevilen dini kanaat önderleri ve toplumda saygı gören isimlerle yapılan özel röportajlara da yer veriliyor. Bu söyleşiler, şehrin çok katmanlı ruhunu ve ortak yaşam kültürünü daha derinlikli bir bakışla ortaya koyuyor.

“Bir Kadın Bir Şehir Antakya”, misafirlik geleneğinin, sofraların ve paylaşım kültürünün insanlar arasında nasıl güçlü bağlar kurduğunu da gözler önüne seriyor. Kitap; geçmişle bugün arasında köprü kurarken, yarının çocuklarına da yol gösterici bir kültürel belge olma niteliği taşıyor.

Yazar Hakkında: 1985 yılında Antakya’da doğan İpek Aslan, üniversite eğitimini Çukurova Üniversitesi İktisat Bölümü’nde tamamladı. Eğitim hayatının ardından Amerika’da dil eğitimi alırken aynı zamanda farklı sektörlerde çalışarak uluslararası deneyim kazandı. İletişim ve pazarlama alanlarında çeşitli eğitimler alan Aslan, Birleşmiş Milletler Kadın Birimi, Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Okulu ve kadın hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarında gönüllü olarak görev aldı. Hatay Büyükşehir Belediyesi bünyesinde kurulan Gastronomi Evi’nin yöneticiliğini üstlenen İpek Aslan, altı yıl boyunca Antakya mutfağının binlerce yemeğini, pişirme tekniklerini ve hikâyelerini derinlemesine öğrenerek bu alanda önemli bir kültürel birikim kazandı. Bu çalışmaları sayesinde gastronominin yalnızca bir yemek kültürü değil; bir yaşam biçimi, bir tarih ve bir kimlik olduğunu ortaya koydu. Toplumsal faydayı merkeze alan çalışmalarıyla 2023 yılında InStyle Dergisi Yılın Öncü Kadınları listesinde yer alan Aslan, 2024 yılında ise Akdeniz Bölgesi Saygın Medya – Yılın Kadın Başarı Ödülü’ne layık görüldü.

Bir Kadın Bir Şehir Antakya / İpek Aslan

Yayınevi: İkinci Adam Yayınları

Sayfa Sayısı: 167

200,00 TL

Teknolojinin bu derece yoğun kullanıldığı ve güvenlik sistemlerinin neredeyse kusursuzlaştığı günümüzde maalesef tüm bunlar şiddetin önlenmesinde bir fark yaratmıyor. Şiddet olaylarının göz göre göre arttığı ortamda güvenlik güçleri de bir çare olamıyor. Sokaklardaki şiddet tırmanıyor. Ev içlerindeki şiddet de buna paralel olarak artıyor. Güvende miyiz? Ya da güvende hissediyor muyuz? sorularına maalesef yüzde yüz emin olarak cevap vermek zor. İyilik ve kötülük kavramlarına da inancımızı yitirmek üzereyiz. Bu güvensiz ortamdan en çok etkilenen ise kadınlar oluyor. Eşi, sevgilisi tarafından şiddet gören, baskılanan kadınların sokaklarda da kendisini güvende hissetmediği aşikâr. Peki gündelik yaşamlarını adeta mayın tarlasında yürür gibi sürdüren kadınlar ne yapacak? Bu soruya kendince cevap veren, toplumsal yaraya eğilen bir romana getirelim sözü. Mary Kubica’nın 2024 yılında yayımlanan gerilimi “She’s Not Sorry” meramını kadınlara nelerle karşılaşabilecekleri konusunda rehberlik ederek anlatmasıyla öne çıkıyor. Destek Yayınları’nın alt markası Nox tarafından “Artık Çok Geç” adıyla dilimize kazandırılan roman Nisan ayı itibariyle raflarda.

İlk romanı “The Good Girl” ile 2014 yılında adını herkese duyurarak çok iyi bir başlangıç yapan gerilim yazarı Mary Kubica, geride kalan dokuz romanıyla aynı başarıyı sürdüren isimlerden. Otuzdan fazla dile çevrilen romanlarıyla New York Times başta olmak üzere çok satanlar listesinin gediklisi. Bizde “İyi Kız” ve “Bebek” ile tanınan ve sevilen bir isim. Hikâye anlatıcılığında kusursuzu araması, saat gibi işleyen kurgusuyla okurunu hipnotize ettiği, mengene gibi kontrol etmesi, heyecan verirken aydınlatması ile öne çıkan ve övülen bir isim. Ele aldığı konuyu tüm detaylarıyla işlerken kulağa küpe olacak bilgiler vermeyi ihmal etmiyor. Konuya hâkimiyetiyle de her daim takdirleri topluyor. Dokuzuncu romanı “Artık Çok Geç” ile boşanmış yalnız kadınları bekleyen tehlikelere değiniyor. Gerilimini de o tehlikeler üzerinden ilerletiyor.

“Hepimiz bir tür araftaydık ve hayatımıza devam edip mutlu olmanın yolunu bulmaya çalışıyorduk.”

Artık Çok Geç, iki koldan ilerleyen bir gerilim romanı. Bir yandan ana karakterin öyküsünü anlatırken bir yandan da kasabaya korku salan bir seri tecavüzcü olayını anlatıyor. Kocasından yakın zamanda boşanmış, lise öğrencisi kızıyla hayatını hemşirelik ile annelik arasında dengede tutmaya çalışan Meghan Michaels ile tanıştırıyor okurunu Kubica. Görevli olduğu yoğun bakım ünitesine Caitlin Beckett adında bir hastanın gelmesiyle olaylar dallanıp budaklanıyor. İntihara teşebbüs ettiği söylenen Caitlin’in başına neler geldiğini merak ettirerek ilerliyor. Öte yandan yaşadıkları bölgede yalnız kadınlara zarar veren birinin hayatı zorlaştırmasının gerilimiyle atmosfer de tamamlanmış oluyor. Akşamları sokakta yalnız olmaktan korkan kadınlar bir an önce suçlunun yakalanmasını bekliyor. Caitlin’in başına neler geldi? Kadınlara zarar veren bu adam kim? İşte bu iki sorunun odağında ilerliyor roman. Kubica hiç acele etmeden ana karakteri Meghan’ın anlatıcılığında hemşirelik, annelik, kadınlık, ilişkiler, boşanma evresi başta olmak üzere zor dönemlere değinerek okurunu sarıp sarmalarken romana da sıkı sıkıya bağlıyor. 

“Birinin beni takip ettiği hissinden kurtulamıyordum. İnsanı âdeta felce uğratan, boğucu bir şeydi. Bazı geceler gölgelerin arasında gizlendiğini, arkamda yürüdüğünü, beni takip ettiğini biliyordum. Asla kendini göstermiyordu. Benimki yalnızca bir histi ama hislerime güveniyordum. Bazen içimdeki o sesin çığlıklarını duyuyordum ve Tüylerim diken diken oluyordu.”.

“Biz hemşirelerin hayatlarını bölümlere ayırması gerekirdi, mesleki yaşantımızla özel hayatımızı birbirinden ayrı tutmalıydık. Hapları plastik ilaç kutularına koymak gibi bir şeydi bu” diyerek Meghan’ın yaşadığı ikircikli durumu vurgulayan yazarın bir sonraki hamlesi boşanmış kadınların yaşadıkları zorlukları irdelemek oluyor. Hemen her bakımdan güçsüzleştikleri dönemde zarar görmeye ne denli açık oldukları çeşitli olaylarla o kadar iyi vurguluyor ki okurun kulağına küpe olacak uyarılarda bulunuyor. Düşülebilecek tuzaklar rehberi gibi adeta. Çevresinde boşanan kadın olmayan Meghan’ın “acılar yoldaş sever” diyerek bir destek grubuna katılması ve o grupta tanıştığı bir kadınla yakınlaşması romanın ana damarı. Bu tanışıklık okurun şaşkınlıkla karşılayacağı olaylara gebe… Şaşırtmacaları ve sürprizleriyle gerilimi yükselten bir silsile… Öte yandan yazar uyarmayı da ihmal etmiyor: Kendini acındırıp merhametinize oynayan birileri karşınıza çıkabilir.

“Dünyada iyi insanlar kadar kötüler de var, Sienna. Herkes iyi niyetli değil. Bir adam kendi evlerinde kadınlara saldırıyor. Haberleri izliyorsun, bundan haberin var. Daha dikkatli olmalısın. Tanıştığın herkese güvenmemelisin. Anlaştık mı?”

Kadına yönelik şiddeti yoğun olarak işleyen roman bu şiddeti hissettirmeyi başarıyor. Şiddetin boyutuyla kalmıyor Kubica, yaşanan psikolojik çöküntüyü de anlatmıyor yaşatıyor adeta. Karakterlerin gerçekçiliği ve iç dünyaları ile toplumsal bir yarayı hayli etkili olarak işliyor. Hemen her duyguyu hissettirebiliyor ve empati kurduruyor. Kadınlara rehberlik etmeye çalışan roman, saldırıya uğrayan kadınları da iki yönden ele alıyor. Evet sokaklarda zarar vermek isteyen yabancılar var. Gecenin zorluğuna dair evrensel paragrafa bırakalım sözü: “Kadınların güvenlikleri bakımından geceleri uymaları gereken kuralların ucu bucağı yoktu: gözlem yap, telefonundan uzak dur, rutinini değiştir ve her zaman aynı yolları kullanma, gerekirse koşmak için spor ayakkabı giy, yanında göz yaşartıcı sprey veya İsviçre çakısı taşı. Ya da en iyisi yalnız yürümemekti, özellikle de içki içtiğinde çünkü alkol dikkat eksikliğine neden olur, tepki verme süreni uzatır ve seni daha kolay bir hedef haline getirirdi. Öte yandan, erkekler canlarının istediğini yapabilirdi ve hiçbir sorunla karşılaşmazlardı.”

Saldırı sadece dışardan gelmeyebilir. Evde de seviyorum diyerek şiddete başvuran bir partner var. Tacizci erkeğiyle yaşayan kadınlara sesleniyor. Ana şablonu anlatarak uyarılarda bulunuyor. Suistimal edilen kadının kendini suçladığını vurguluyor. Her seferinde geri döndüğünü, hatayı kendinde aradığını… “Suistimal edilen biri tacizcisini temelli olarak terk etmeden önce ortalama yedi kere ona geri dönüyordu.” diyerek onlardan olmamalarını istiyor.

İki kısımdan oluşan romanın ilk kısmı yalnız kadınlar için güvenlik rehberi niteliğinde okumalara ve tavsiyelere açık. Gözlem gücünü konuşturan Kubica, ikinci kısımla birlikte romanın yönünü iyice gerilime kırarken okuru da ikilemlere sokuyor. İyilik ile kötülük arasında ince çizgiye dair bir sınav mevcut. Bir hatanın kişiyi kötü yapıp yapmayacağına karar vererek ilerlemek gerekiyor. Yalanlar, kandırmacalar, kaçırmalar, hırsızlıklar derken iki konuyu da çözerken okurunu tatmin ediyor.

Saat gibi kurulu temposu ile okuru diken üstünde tutan ve başarılı bir ters köşe ile şaşırtan “Artık Çok Geç”, küçük detaylarla büyük resmi ortaya çıkaran bir gerilim. Kadınlara işaret fişeği olan olaylarla da derinlikli ve aydınlatıcı… Karakter odaklı psikolojik gerilim sevenleri mutlu etmek üzere ilgilisini bekliyor.   

Korku gerilim hikâyeleri meşhur karakterler ile başlamıştı ilkin yolculuğuna. Mumya, Frankenstein ve Dracula gibi kötülerin üzerinden akarken birbirinden farklı yaratıkların çağlamasıyla ilerlemişti. Şeytan’ın da devreye girmesiyle bir kötü varlığın insandan insana geçiş yapmasına şahit olmuştuk. İnsanların hep masum olduğu, kötü varlıklar tarafından ele geçirildiği hikâyelerde uzaydan gelen varlıklar bile vardı. Cinler, periler devreye girdiğinde de insan hep masum bir avdı. Bu noktadaki önemli kırılma doksanların sonunda geldi. Özellikle Uzakdoğu filmlerinin başını çektiği yeni şablonda dışarıdan yaratık getirmeye gerek yoktu. Çünkü insan vardı. Her örnekle katmerlenen ana fikir yeryüzünün en tehlikeli yaratığının insan olduğuydu. Sıradan bir insanın neler yapabileceğinin tahmin edilemezliğiyle beslenen bu hikâyelerin geçmişle de bağ kurularak sonuçlanması hayli inandırıcı olmasını sağlamıştı. Zira insanın travmalardan oluştuğu, geleneklerine olan bağı, genlerle aktarabildiği şeyler olması, intikam arzusu ve düşünmeden verebildiği anlık reaksiyonlar gibi pek çok sebebi vardı. Peşi sıra popülerlik kazanan paranormal vakalar ile insan merkezli hikâyelerin korku gerilimi ne kadar beslediğine şahit olduk. Tam da bunların üzerine internet ve sosyal medyanın kapladığı yer çoğalmasıyla bugün ortaya yaşanmış hikâyeleri işleyen hesaplar ve kanallar ortaya çıkmış durumda. Gizeme duyulan açlığı bastıran bu hesapların en popüler olanlarından birine getirebiliriz artık sözü. Japonya’dan başlayarak ünü dünyaya yayılan biri var: Uketsu. Dünyaca ünlü Uketsu’nun Athica & Nox etiketiyle raflardan yerini alan romanı “Tuhaf Ev”, “Evim dediğiniz yeri gerçekten tanıyor musunuz” sorusu ile sesleniyor okura. Haziran 2025’te raflara düşen kitap yazarından konusuna gizemlerle dolu.

Romandan önce kimdir bu Uketsu diye düşünüyoruz. Yaklaşık iki milyon takipçili bu hesabın sahibine dair net bir bilgi yok. Beyaz maske takan ve sesini değiştiren bu hesap ürettiği içerikler gibi gizemli. Adı, sesi, cinsiyeti meçhul olan Uketsu’nun bir kişi mi yoksa birden fazla kişiden oluşan bir grup mu olduğu da belli değil. Uketsu videolarının etkisiyse her geçen gün büyümekte. Polisiye destekli gerilim öyküleriyle çeşitli çizimler ve yazılar üzerinden hayli gerçekçi ve inandırıcı şablonlarla gizemleri açığa çıkaran videolar üretiyor. 19 Haziran 2018’de youtube’a katılan Uketsu’nun kanalında şu anda 50 video var. Yaklaşık 217 milyon görüntülemeye sahip videolarından biri fenomene dönüşmüş durumda. 30 Ekim 2020’de yayımlanan video “The Strange House” gördüğü ilgiyle her şeyi değiştirmiş. Yaklaşık 25 milyon izlenmeyle etkisini o kadar büyütmüş ki roman, manga ve film uyarlamalarıyla hemen herkese ulaşmış. 2021’de romana dönüşmüş. “Strange Houses” adıyla yayımlanan roman kısa sürede çok satanlar listesinin gediklisi olmuş. 2023’te manga uyarlamasıyla büyüyen etkisinin son halkası da izleyicilerden tam not alan 2024 yapımı film uyarlaması olmuş. Bu ilgi bir seriyi doğurmuş ki şaşırtıcı değil. Serinin ikinci kitabı “Strange Pictures” 2022’de yayımlanmış. Kitaplar, mangalar, film ve dizilerle Uketsu her geçen gün büyümeye devam ediyor. Gizemini her ülkeye yayarken son durağı ülkemiz oldu ki, Destek Medya grubunun bu çok beklenen seriyi yayımlamasının okuru ne kadar çok sevindirdiğini de belirtmeden geçmeyelim dedikten sonra artık romana, “Tuhaf Ev”e geçelim.

Uketsu’nun gizemli olayları açığa çıkarma serisinin okur dostu olduğunu söyleyerek başlayalım. Olabildiğince basit bir sorudan yola çıkıyor. Okurun kendini de içinde hissettiği bir beyin fırtınasıyla o sorulara cevap buluyor. Yazarın anlatıcı olarak ateşlediği fitil çeşitli çizimler ve yazılar üzerinden yapılan okumalarla ilerliyor. Az karakterle sakince ama heyecanlı bir rotası var. Diyalog ağırlıklı ilerlerken yan yollara sapmıyor, karakterlerini tanıtmak ya da çözümlemek gibi dolgu malzemeleri kullanmıyor. Altı çizilecek cümleler peşinde de koşmuyor. Okurun adeta selam verdiği için borçlu çıktığı bir olaylar silsilesiyle başladığı hızda bitiyor tek solukta. Bu son derece basit görünen formülü ustalıkla uyguluyor Uketsu. Hikâyenin odağından şaşmadan sonuca varıyor. Diyaloglarla ilerlediği için çözüme varırken de adeta okurun birlikte çözdük diyerek tatmin olabileceği bir zemin hazırlıyor. Çok fazla açıklamaya gerek yok. Olayları takip ediyorsanız zaten mantığınızla da çözebilirsiniz. Şaşırtıcılık ve gerilim de yerli yerinde. Kan donduran anlar ve uçuk fantaziler de o coğrafyaya ait olduğunu bildiğimiz şeyler zaten. Serinin bu kadar sevilmesinin ana etkenleri de bu saydıklarımız oluyor haliyle.

Gelelim “Tuhaf Ev”in konusuna. “Şu anda okült olaylar uzmanı olarak işlerimi bağımsız bir şekilde sürdürmekteyim. İşim gereği hayalet hikâyelerini veya insanların tuhaf tecrübelerini sık sık dinleme şansım oluyor. İçlerinde en çok duyduğumsa “ev” ile alakalı olan, evde geçen hikâyeler.. … Çok duyduğumuz, geçmişte birtakım olaylar yaşanan mülkler hakkında anlata anlata bitiremeyeceğim kadar çok şey duydum. Fakat o gün dinlediğim “ev” hikâyesi, o güne kadar duyduklarımdan biraz farklıydı.” cümleleriyle açılıyor roman. Tanışıklığı olan bir bey onunla iletişime geçerek bulduğu ideal bir mülkü çok beğendiğini ama evin planlamasında anlam veremediği bir noktayı danışmak istiyor. Evin planındaki tuhaflığa anlam vermeye çalışırken oluşan gizem de romanın konusunu oluşturuyor. Anlatıcımızın büyük bir imar şirketinde teknik çizim işiyle uğraşan korku ve gizem meraklısı tanıdığı Kurihara beye danışmasıyla başlayan silsileye evle ilgili bir şeyler bildiğini söyleyen Yuzuki hanımın da dahil olmasıyla tahminler artıyor ve evde yaşayan aile, o ailenin geçmişi, komşuların bir şey görüp görmediği gibi soruların çözümüne doğru hızlıca ilerliyor roman. 

Uketsu’nun merak uyandıran sorulara adım adım geçmişe giderek cevap bulması o kadar hızlı oluyor ki sayfaları adeta yutar gibi nefes almadan okutuyor okuruna. Uzakdoğu korku gerilim sinemasının pek çok örneğinde gördüğümüz gibi geçmişe giderek çözülen bulmacasını polisiyenin en sevilen “okurla birlikte konuşa konuşa çözüme ulaşma” formülüyle işliyor. Her soruya tatmin edici cevaplar veriyor. Plana bakarak yapılan ilk tahminle okuru her şeyi bekleyebileceğine ikna ederek ilerlemesi de romanın en önemli artılarından. Diyaloglarla hızlıca artan olaylar silsilesinde tahminler üstü bir şey yok ama Uketsu’nun yarattığı atmosfer ile okuru avucunun içine alması sayesinde hissedilen tam aksi oluyor.

Gizemli olaylara meraklı olanları sevince boğacak bir roman olan “Tuhaf Ev” her şeyin birer teori olduğunu da hatırlatarak gizemini korumayı da başarıyor. Evin planındaki gizemli boşluğu romanına da yayan Uketsu, ev planlarını sık sık kullanarak yarattığı gizemi çok gerçekçi kılarak açığa çıkarırken gizemli doğasından daha neler getireceğini de merak ettiriyor. O boşluktan daha neler gelecek diye merak ve heyecanla beklemekten başka çare yok.